KÜRDİSTAN’DA İLK KADIN TİYATROSU (1988)

KÜRDİSTAN’DA İLK KADIN TİYATROSU 

           " Kürt halkının özgürlük, toplumsal gelişme ve cehaleti yenme mücadelesinde, hertürlü zorluğa göğüs gererek, büyük fedakarlıklar göstererek etkin bir rol oynayan binlerce Kürt kadınlarından birisi de Fatma MUHYEDDİN’dir.

            Babası, Osmanlı İmparatorluğu döneminde, “Reji” adlı Fransız tütün şirketinde memurluk yapıyordu. Fatma hanım, 1905 yılı dolaylarında (doğum tarihi kesin olarak bilinmiyor) Bağdat’ta dünyaya geldi ve öğrenimini Bağdat’ta gördü.

            1.Dünya Sacaşı sonrası işini yitiren babasıyla birlikte Süleymaniye’ye dönen Fatma hanım, Şeyh Mahmut Berzenci’nin kuracağı hükümette maliye bakanlığı görevini yerine getirecek olan Şair Ahmet Bey ile evlendi.

            Bir bakan eşi olan Fatma hanım, eşine her alanda yardımcı oldu. Şeyh Mahmut, Süleymaniye’yi terkedip dağlara çekildiğinde. O’da eşiyle birlikte dağ-dağ, köy-köy dolaştı. Daha sonraları, tekrar Süleymaniye’ye dönen Fatma hanım, akrabası Şair Şeyh Nuri’nin ısrarı üzerine Ahmed Bey’in açtığı ilk kız okulunun tek öğretmenliğini üstlendi. (Ahmet Bey’in kurduğu okulun adı. Fatma Hanıma atfedilen “Fatma El Zehra”dır. Halk arasında “Zehra” denilmekte ve hala kullanılmaktadır. )

            Irak Kürdistanı’nda ilk kadın öğretmen olma onuruna sahip olan Fatma Hanım, Türkiye Kürtlerinden olan okulun müdüresi Güzide Yamolki ile birlikte, çevrenin her türlü aşağılayıcı ve gerici baskılarına karşı direnerek genç kızlara, kadınlara-ki bazılarının yaşı 25’in üstünde idi- okuma yazma öğretmeye başladı. 1929 yılında Güzide Hanım’ın Bağdat’a dönmesinden sonra müdirelik görevini de üstlenen Fatma Hanım, tam 35 yıl bu görevi yerine getirdi.

            İşte Fatma Hanım’ın müdiresi olduğu bu kız okulu, Şair Şeyh Nuri’nin kaleme aldığı “Dayik” (Ana) adlı tiyatro eserini sahneledi. O dönemin şartları gereği tüm oyuncular “Zehra” kız okulunun öğrencileri idi. Öyleki oyundaki erkek rolünü de kızlar oynuyordu. Bir hafta boyunca kız okulunda sahnelenen ve yüzlerce Süleymaniyeli kadınlar tarafından ilgiyle izlenen oyunun konusu: Okuma yazma bilmeyen bir ananın hasta çocuğuna rastgele ilaç vermesi ve bunun çevresinde gelişen olaylardır. Bir kısmı şiir biçiminde yazılan bu eser, Kürt kadınlarının oynadığı ilk tiyatro eseri olarak tarihe geçmiştir.

            35 yıl boyunca yüzlerce Kürt kızına okuma yazma öğreten, kadınların toplumsal yaşama daha aktif olarak katılması için uğraş veren Fatma MUHYEDDİN, halkımızın mücadelesinde görevler üstlenen binlerce isimsiz kahramanlardan birisidir.

            Kaynak: Kemal Mazhar’ın “Kürt tarihinde Birkaç Yaprak” adlı eseri." (Dengê Komkar-19.04.1988,s3)